KOLEKTYWNA/ZESPOŁOWA INTELIGENCJA

KOLEKTYWNA/ZESPOŁOWA INTELIGENCJA

22 listopada 2017 0 przez Radosław Bella

KOLEKTYWNA (ZESPOŁOWA) INTELIGENCJA

 

Jak zawodnicy podejmują decyzję w trakcie meczu? Co sprawia, że akurat taką decyzję podejmują w danej chwili? Niektóre badania opracowane w sportach zespołowych wykazały, że indywidualne ruchy zawodników podczas gry są wysoce skoordynowane, tworząc  spójne i kolektywne zachowanie. W każdym momencie zawodnicy muszą się komunikować między sobą. Muszą również odczytywać komunikaty z zewnątrz:  miejsce na boisku czy ustawienie przeciwników. Piłkarz w każdym momencie meczu musi odnosić się do tego, co aktualnie się dzieje dookoła. Te relacje zachowań pokazują, że ​​decyzje i działania zawodników są bardzo zależne od zachowania całego zespołu, a zachowanie zespołu zależy również od indywidualnych zachowań każdego z graczy. Ta „siatka” złożonych systemów (zachowania drużynowe) jest nazywana współzależnością drużynową (Bar-Yam, 2004). W tym sensie wydajność drużyny piłkarskiej podczas gry może być postrzegana jako zbiorowe, inteligentne zachowanie, nie tylko w świadomości zawodnika (lub trenera), ale również w podświadomej  grze wszystkich zawodników. Ten rodzaj inteligencji wyrażają zbiorowe zachowania zespołów, które wynikają ze skoordynowanych działań zawodników.

Ale co zmusza graczy do koordynowania ich działań? Wydaje się, że spójność zachowań wynika z tego, że mają oni wspólne, nie tylko te same ogólne cele (np. zdobycie bramki), ale w szczególności pewne konkretne zadania taktyczne (np. Współpraca z kolegą przy piłce w trakcie wbiegnięcia na piłkę prostopadłą). Tak więc spójne zachowania  tworzą relatywnie stabilną organizację strukturalną i osobistą tożsamość zespołu.  Inną tożsamość ma Arsenal, inną Atletico Madryt. Zbiorowa mądrość tych zawodników wydaje się również wynikać z prostych zachowań każdej osoby, która zazwyczaj wykonuje różne zadania (Seeley, 2002; Hölldobler, & Wilson, 2009) . Ze względu na kooperatywny charakter relacji zawodników w zespole, koncepcja „inteligencji kolektywnej” wydaje się bardzo odpowiednia do wyjaśnienia zbiorowej inteligencji i procesów decyzyjnych drużyn piłkarskich jako całości (Duarte i in., 2011, Marsh i in., 2006). André Villas-Boas (wtedy trener FC Porto) sugeruje, że to zawodnicy odgrywają kluczową rolę w zbiorowych decyzjach zespołu. Powiedział: „szanujemy nieprzewidywalność gry. Wierzymy, że dla drużyn wyrażających całą ich jakość, zawodnicy muszą mieć swobodę decydowania w trakcie gry. Nie jesteśmy dyktatorami ich wyborów. Gra jest nieprzewidywalna i musimy to uszanować „(w Alvarenga, 2011). Te wnioski  ujawniły, że trener wydaje się postrzegać kolektywne zachowanie swojego zespołu jako zależne od zmieniających się warunków gry.

Drużyny piłkarskie mają również pewne kluczowe cechy:

  1. Zawodnicy zachowują się jak zespół – dostosowanie do filozofii, reguł i zasad swojego modelu gry.
  2. Zespoły pokazują swoją tożsamość osobistą (styl) i organizację strukturalną (taktyka gry)
  3. Zawodnicy w danych sytuacjach meczowych koordynują swoje działania.
  4. Struktura i porządek w zespole, daje paradoksalnie więcej możliwości do bycia bardziej kreatywnym.

Drużyna potrzebuje indywidualności, ale również indywidualności potrzebują zespołu.

Mając to na względzie, można zacytować Xaviego Hernandeza dla lepszego zrozumienia omawianego zagadnienia:

„Szczerze? Zespół albo daje, albo zabiera… Ja potrzebuje moich partnerów! Będę nikim jeżeli partnerzy nie stworzą mi miejsca w środku. Będę przeciętnym środkowym pomocnikiem, jeśli napastnik nie wytworzy linii podania do przodu. Bez partnerów…moja gra nie istnieje, jesteśmy od siebie uzależnieni”.

Zapytany Pep Guardiola o to, czy Lionel Messi jest najlepszą indywidualnością w historii piłki nożnej odpowiedział: „Ja nie patrzę na niego w ten sposób. Nigdy nie analizuję zawodnika indywidualnie. Zawsze staram się zrozumieć zawodnika w kontekście gry zespołu! Ponieważ każdy jest zależny od partnerów oraz od ustawienia przeciwnika”.

 

Myśli te pokazują, jak zawodnicy  funkcjonalnie zachowują się jako jednostka i jak muszą koordynować swoje indywidualne działania, aby jednocześnie poprawić efektywność zespołową i indywidualną. Biorąc pod uwagę zachowanie zespołu pod wpływem różnych, wzajemnych interakcji, które rozwijają się w trakcie gry, można argumentować, że zespoły mają pewnego rodzaju „odcisk palca” (tj. tożsamość osobista zespołu). Ta tożsamość jest oparta na organizacji strukturalnej zdefiniowanej przez rozmieszczenie zawodników na boisku (pozycjonowanie) oraz filozofii jaką wdraża Trener. W tym sensie José Mourinho (trener Realu Madryt) wydaje się zgadzać z ideą, że względnie uporządkowana organizacja zespołu jest podstawą do  „wolności” w trakcie gry. By łatwiej zrozumieć zagadnienie można zacytować: „Możesz łamać zasady…ale najpierw musisz je poznać i umieć przestrzegać”. Ważne jest, aby zawodnik wiedział, że w określonej pozycji ma kolegę z drużyny, a z geometrycznego punktu widzenia ma kształt zespołu (mikrotaktyka), który pozwala im decydować i regulować swoje działania „(w Cano, 2009, s.137). Podkreśla także potrzebę skoncentrowania się na przygotowaniu zespołu do doskonalenia organizacji strukturalnej: „dla mnie najważniejsze jest posiadanie pewnych zasad zachowania, które zapewniają organizację zespołowi. Moje pierwsze tygodnie przygotowań systematycznie koncentrują się na organizacji taktycznej, zawsze w celu ustrukturyzowania i poprawy wspólnego działania” (Oliveira 2006).

Kolejną interesującą kwestią, którą należy krótko omówić, jest to, że zbiorowe zachowanie zespołu przechodzi wyraźnie adaptacyjny cykl rozwoju. Czas – wydaje się poprawiać efektywność taktyczną zespołów. Xabi Alonso odniósł się do tego pomysłu, gdy mówił o swoim przybyciu do drużyny Realu Madryt: „Kiedy tu przybyłem, trudno było każdemu grać razem, każdy miał inny pomysł. Kiedy pressować a kiedy ustąpić, kiedy kontratakować , a kiedy utrzymać się przy piłce … byliśmy bardzo nieregularni. Z czasem poznajemy się lepiej, a później wchodzimy na boisko z nabytą tożsamością”. Czy jednak rozwój zespołu zależy tylko od czasu? Zapewne dokładna diagnoza i monitorowanie zachowań zespołów wydaje się przyczyniać do poprawy ich taktycznego działania. Specyficzny trening taktyczny będzie również zapewniał lepszą komunikację między zawodnikami, w odniesieniu się do ustawienia przeciwników.


„Za względu na okoliczności jest to dla nas bardzo wymagająca gra… począwszy od tego, jak chcemy grać, kończąc na próbie wygrania meczu” Guardiola.

PODSUMOWANIE

Pozostaje pytanie jak trenować kolektywną inteligencję?

Narzędziem do dobrej komunikacji między zawodnikami jest trening taktyki. Nie chodzi jednak o to, by zawodnicy wykonywali mechaniczne ruchy, ponieważ nie są oni robotami. Ważne by potrafili tak samo odpowiedzieć, na różne sytuacje na boisku. Zawsze należy zadać sobie pytanie jak chcę żeby mój zespół wyglądał? Jest duże grono trenerów, którzy dostosowują swoją filozofię gry do zawodników. Są tacy, którzy wierzą tylko w swoją filozofię i dobierają sobie piłkarzy. Każdy z zawodników zawsze chce wypaść jak najlepiej. Często przemawia przez nich egoizm. Mimo, iż każdy ma w głowie swoją grę, to po wyjściu na boisku drużyna musi mieć wspólny pomysł. Ostatnio jestem pod dużym wrażeniem gry Betisu Sewilla pod wodzą trenera Quigue Setien. To co ostatnio powiedział, może być znakomitym podsumowaniem tematu, który będzie jeszcze pojawiał się na blogu: „Nie zgadzam się z tym, że Trenerzy powinni dostosowywać się do zawodników. Dużo o tym myślałem i przez długi czas tak myślałem. Ale to było wtedy, gdy nie rozumiałem futbolu…”.

———————————

Autor: Ricardo Duarte & Telmo Frias/  Oryginalny tytuł: „Collective intelligence: an incursion into tactical performance of football teams”

Źródło:https://www.researchgate.net/publication/257023243_Collective_intelligence_An_incursion_into_the_tactical_performance_of_football_teams