Model gry


„Model gry” to coraz częściej używane pojęcie w dzisiejszym futbolowym świecie. Lecz, czy wszyscy tak naprawdę wiedzą i rozumieją  o czym mówią?

Pamiętam pewne oświadczenie jednego z trenerów po przegranym meczu: „Musimy zacząć grać tak jak FC Porto”. Kibice oraz lokalne media nigdy mu tego nie wybaczyli – po pewnym czasie musiał opuścić drużynę.


Carlos Carvalhall: „Game model”,  www.coachcarvalhall.com;

Oryginalny tekst: http://www.coachcarvalhal.com/site/en/articles/game-model

Foto: https://phys.org/news/2012-07-mathematicians-network-theory-champion-spanish.html


Jak to się ma do modelu gry?

Kiedy trener zostaje zatrudniony, przynosi do struktur klubu nowe pomysły (klubowe pomysły zawsze istnieją).  Każdy trener/trenerka  musi przeanalizować klubowy projekt , w którym będzie bezpośrednio uczestniczył: historia klubu, lepsze i gorsze sezony, kibice, socjalne i polityczne środowisko, region, kraj, najczęściej używane strategie i ustawienia w trakcie dobrego sezonu, ostatni skład, dostępność zawodników w danym momencie, zawodników jakich klub może pozyskać itd. Tylko po analizie odpowiedzi na te i inne pytania, trener/trenerka może zdefiniować model gry drużyny.

Niedawno byłem za granicą, gdzie miałem okazję obserwować dwa mecze. Zewnętrzna presja była ogromna: klubowi fani reagowali bardzo emocjonalnie i nerwowo na sytuację na boisku. Często widziałem jak niektórzy zawodnicy zamiast grać do przodu,  grali zbyt asekuracyjnie ponieważ taką presję wywierali kibice.

Czy nie uważasz, że rozpoznanie i zrozumienie środowiska  jest szczególnie ważne dla trenera/trenerki? Oczywiście że  jest!!! Trzeba wyszukiwać zawodników z bardzo silną mentalnością, trenować ją przez cały czas, by sprostać wymaganiom jakie wywiera dane środowisko.

Czy przypominasz sobie o nieszczęsnym oświadczeniu jakie złożył trener „musimy zacząć grać jak FC Porto”? To mogłoby mieć dobry wpływ na wiele klubów, ale nie na takie z fanatycznymi kibicami, gdzie presja i wymagania są ogromne. Nie byłoby to  możliwe, by zmienić tożsamość tego klubu oraz porównywać go z innym. Zrozumienie historii i tożsamości klubu oraz mentalności ludzi w nim pracujących jest podstawą sukcesu!

Kolejny przykład z mojego doświadczenia.  Po analizie zespołów które prowadziłem  Vitória de Setubal i Leixões zanotowałem wiele  wniosków potrzebnych mi do przyszłej pracy: Kibice tych drużyn byli pasjonatami, podążali za nami na wszystkie mecze wyjazdowe, graliśmy zawsze u siebie przy pełnych trybunach, byli bardzo głośni oraz wspierali nas nawet jak przegrywaliśmy. Zrozumiałem  taktyczne ustawienia oraz dynamikę gry jaką charakteryzowały się te kluby w ich najlepszych sezonach – większość zawodników z pierwszego składu pochodziła z ich rodzimych akademii piłkarskich. Techniczne umiejętności tych zawodników były na wysokim poziomie. Proces nabywania nowych piłkarzy (scouting) powinien skupić  się na poszukiwaniach zawodników z silną mentalnością (nie każdy może grać w Vitória lub Leixões). Jeden z ostatnich wniosków: nie wystarczyło „tylko” wygrywać meczów, musieliśmy również dobrze grać…

Czy zgodzicie się ze mną, że jest szalenie ważnym zdefiniowanie różnych pomysłów na grę w modelu gry? Proces wyszukiwania zawodników musi być ściśle powiązany z pomysłami trenera ale również z historią, filozofią i kulturą klubu! Jeżeli to wszystko się zgra, to wszyscy będziemy mogli stawić czoło wymaganiom środowiska w danym klubie. Będzie również możliwe, by przenieść wartości klubu na zawodników którzy dopiero przybędą: zarówno z innych klubów jak i z drużyn młodzieżowych akademii.  Myślę, że miałem w Vitória trzynastu zawodników gotowych spełnić te wymagania ( kiedy awansowaliśmy do pierwszej ligi) i czternastu w Leixões.

Kolejnym pytaniem jest akie ustawienie powinniśmy wybrać? Gdy grałem w Espinho (Pierwsza liga) wydarzyło się coś, co mogło by dużo wyjaśnić. Trenerem klubu był Quinito, który w najlepszym sezonie ustawiał drużynę w systemie 1:4:3:3, z dwoma skrzydłowymi ustawionymi bardzo wysoko i szeroko. Po nim przyszedł nowy trener, który zmienił ustawienie na 1:4:4:2. Zawodnicy musieli się przystosować do zmian. W trakcie trwania sezonu trener był krytykowany przez fanów, ponieważ niektórzy zawodnicy (jak wyjaśniali kibice) „byli ustawieni w niewłaściwych miejscach w niewłaściwym czasie”.  Po krótkim czasie zmienił z powrotem ustawienie na 1:4:3:3.

Wiem o czym teraz myślisz! Trener powinien mieć na tyle mocną osobowość, by nie zmieniać swoich pomysłów.  Zgadzam się z tym, ale uważam za błąd ignorowanie historii oraz filozofii klubu. Np. Czy spróbowałbyś zatrudnić zawodnika spoza kraju Basków w Athletic Bilbao?

Kultura oraz nawyki powinny być analizowane przez trenera,  w trakcie definiowania  swojego modelu gry, ponieważ czasami właśnie te detale mogą zrobić wielką różnice(…) Skauci również powinni wyszukiwać zawodników, którzy pasują do klubowego modelu gry. Zmiana kolorów strojów może mieć również znaczny wpływ!

Często czytam i słyszę że model gry został przyjęty w danym klubie. Według mnie to nie jest do końca tak. Model gry zawsze jest wyidealizowany ! Nie ma dwóch takich samych modeli gry dlatego nie można całkowicie przyjąć jakiegoś modelu.  Co prawda piłka nożna jest dalej tą samą dyscypliną sportu….  ale jest wiele  różnych rodzajów  piłki nożnej. Czy uważasz że Real Madryt gra jak Barcelona?  FC Porto jak Benfica?

Dlaczego model gry jest wyidealizowany? Ponieważ to coś do czego dążymy…  ale nigdy tak naprawdę go nie osiągniemy! To co jest wyidealizowane zawsze pozostaje zmienne oraz jest w fazie budowy/rekonstrukcji. Definiujemy zachowania, zasady gry oraz detale w każdym momencie gry. Kiedy nam (trenerom) zdaje się, że pewne zachowania i momenty ulegają poprawie, w następnym meczu elementy które tymczasowo zostały zaniechane (nie skupialiśmy się na nich w procesie treningowym) mają wpływ na wynik.

Gra jest zawsze ciągła. Jeżeli mówimy o zasadach gry, musimy zrozumieć połączenia oraz relacje między głównymi zasadami (main principles) a pod-zasadami (under-principles lub sub-principles). Trener nadzoruje ten proces.

  • Trenerzy/Trenerki powinni uwzględnić wartość zasad i pod zasad w procesie treningowym.
  • Trenerzy/Trenerki powinni wywoływać pewne emocje w procesie treningowym.
  • Trenerzy/Trenerki stoją przed dużym wyzwaniem by tak zaplanować jednostkę treningową, by jak najmniej rzeczy rozdzielać – utrzymywać ćwiczenia/gry w kontekście „całego pomysłu” na grę a nie „fragmentu pomysłu” .
  • Emocje jakie Trener wywołuje w trakcie treningu mogą stanowić o jego wyjątkowości.

Klub, zawodnicy oraz drużyna – wszyscy są różni i wyjątkowi. Na ten proces nauczania i uczenia się, trener ma ogromny wpływ. Zarządzając i modelując pewne zachowania oraz emocje, Trener  wskazuje drogę do zamierzonego sposobu gry (modelu).

Trener jest odpowiedzialny za rozwijanie (za pomocą swoich emocji) pomysłu na grę oraz odkrywanie czego potrzebuje zespół w danym momencie. To jest sposób w którym rozwija się model gry – całość jest czymś więcej niż sumą poszczególnych części.

Model gry jest swego rodzaju utopią. Możemy się do niego zbliżyć jednocześnie nigdy go nie osiągnąć ponieważ on stale się rozwija. Zawsze pojawiają się nowe problemy. Samo zdiagnozowanie umiejętności i zdolności zawodników sprawia, że musimy pewne elementy pozmieniać, przez co model gry może stać się gorszy lub lepszy.

Po jednym z  pierwszych meczów Barcelona vs Real Madryt, Jose Mourinho powiedział: „Barcelona jest gotowym projektem a Real Madryt jest na początku swojej drogi.”  Jestem w stanie zrozumieć i zgodzić się z tym,  co Mourinho miał na myśli. Dodałbym tylko że, mimo iż Barcelona jest gotowym projektem, to progres lub regres może być widoczny w dalszym ciągu. Zgadzam się również z tym, że jest to projekt, gdzie zawodnicy doskonale rozumieją i interpretują wszystkie zasady swojego modelu gry. Jednak ich  utrzymanie lub rozwój zależny jest od jakości procesu treningowego oraz środków jakie dopasujemy w trakcie treningu.

Odniesienie się do meczu Barcelona vs Real Madryt nie jest naiwne. Dwa różne klubu, z różnymi pomysłami, z różnymi modelami gry – są swoimi przeciwnikami.

Z jednej strony, Barcelona ma swój klubowy model gry. Trenerzy którzy są tam zatrudniani, mają za zadanie tylko dodać coś nowego do głównych pomysłów na grę. Model  i pomysły na grę istnieją również we wszystkich grupach młodzieżowych od wielu lat oraz odzwierciedla to, jakim regionem jest Katalonia. Skauci z Barcelony próbują znajdywać takich zawodników, którzy mogą się zintegrować z ich oryginalnym pomysłem i filozofią.

Z drugiej strony Real Madryt jest zupełnie innym projektem. Projektem autora (jak mawia Valdano). Ma zupełnie inną filozofię, koncentrując się na mediach i środowisku zewnętrznym. Jest to coś, co Mourinho (autor) starał się zmienić: wykreować nową  i jednolitą strukturę, od grup najmłodszych do seniorów włącznie, aby mieć w przyszłości gotowy projekt. „Być oraz czuć Real Madryt od najmłodszych lat”. To jest zdecydowanie inny projekt i nikt nie jest w stanie tego zmienić w przerwie meczu… to trwa lata.

Carlos Carvalhal

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.